Khi trẻ bị ói, nôn trờ

1. Nôn trớ ở trẻ sơ sinh

Không ít bà mẹ, nhất là những người lần đầu nuôi con, đã bỏ qua hiện tượng nôn trớ của trẻ. Thực chất đây là một bệnh lý, nếu không xem xét kỹ thì có thể sẽ gây nguy hiểm cho bé.

Nôn là hiện tượng đẩy ngược các chất trong dạ dày qua miệng do các động tác gắng sức của cơ thể. Trớ xảy ra mỗi khi trẻ ăn no, sau mỗi lần rướn người hoặc thay đổi tư thế đột ngột. Hiện tượng nôn trớ là một biểu hiện bất thường ở trẻ khi bú, hậu quả là thức ăn trào ngược từ dạ dày qua miệng.

Khi bú, sữa xuống dạ dày qua tâm vị (còn gọi là van tâm vị một chiều). Trong dạ dày, sữa được hấp thụ một phần, phần còn lại xuống ruột qua môn vị (còn gọi là van môn vị một chiều). Bình thường vài giờ sau sinh, trẻ bú có thể nôn trớ chất nhầy đơn thuần hay lẫn chút máu, bởi niêm mạc dạ dày bị kích thích do nuốt phải một số chất như nước ối, dịch âm đạo… Khi thai sổ, trẻ sơ sinh đều trớ ít nhiều. Trẻ mập trớ nhiều hơn do hệ giao cảm hưng phấn, trương lực dạ dày cao hơn và ăn nhiều hơn.

Nôn trớ sinh lý còn gọi là trào ngược dạ dày – thực quản. Sức khỏe của trẻ trong thời gian này vẫn bình thường, ăn ngủ và vui chơi tốt. Sau 7-8 tháng tuổi, trớ sinh lý không còn nữa. Ở trẻ sơ sinh, các cơ van tâm vị còn yếu và xốp. Nếu tư thế trẻ bú không đúng sẽ làm cho không khí trong dạ dày dâng lên cùng với một ít sữa, qua tâm vị trào ngược lên thực quản và ra ngoài. Nôn trớ có thể do thay đổi thức ăn đột ngột (chuyển sang bột đặc mà bỏ qua giai đoạn loãng), ăn toàn bột từ sữa bò trong khi cơ thể bé không chịu được loại thực phẩm này.

Để hạn chế nôn trớ sinh lý ở trẻ, cần phối hợp các biện pháp sau:

* Chế độ ăn: Bú làm nhiều lần trong ngày, mỗi lần bú không no quá, chuyển chế độ ăn từ từ…
* Tư thế lúc bú: Bú bên vú trái trước, sau đó là vú phải. Không để trẻ khóc khi bú để tránh nuốt hơi gây căng dạ dày.
Nếu bú bình, để đầu núm vú bình sữa luôn đầy sữa, không để bình sữa nằm nghiêng. Khi bú xong, bế trẻ cao đầu trong 15-20 phút, vỗ lưng cho bé ợ hơi, sau đó đặt nằm nghiêng bên trái và kê gối hơi cao. Không để trẻ bú nằm dễ bị sặc, trớ sữa và không tâng bé lên xuống sau khi bú.
* Dùng thuốc: Biện pháp này chỉ sử dụng khi việc điều chỉnh chế độ ăn và tư thế bú không có kết quả. Các thuốc tăng cường co thắt phần cuối thực quản, chống trào ngược và mở rộng cơ môn vị để thức ăn tống khỏi dạ dày như cisapride (propulsid), primpépan, bethanecol…

Qua thời kỳ nôn trớ mà trẻ vẫn không hết thì cần lưu ý một số bệnh sau:

* Nếu nôn trớ cấp tính kèm theo sốt thì cẩn thận với các bệnh đường tiêu hóa như nhiễm trùng dạ dày, ruột; ngộ độc thức ăn, viêm mũi, tai, viêm màng não, viêm ruột thừa, nhiễm vi khuẩn, virus…
* Nôn trớ không kèm theo sốt có thể do chế độ ăn sai lầm, hẹp môn vị, lồng ruột, thoát vị nghẹt, không dung nạp một số chất, rối loạn vận động dạ dày, thực quản… Trong trường hợp này, một số bác sĩ còn xếp nôn trớ bệnh lý theo các nguyên nhân như dị tật đường tiêu hóa, bệnh đường hô hấp trên, não và màng não hoặc ăn thức ăn nhiễm khuẩn.

(nguồn WTT)

2. Kinh nghiệm chữa ói cho trẻ

Trẻ nhỏ (tầm 1 năm đầu đời) thường ói với nhiều lý do. Mẹ nên biết lý do cụ thể sẽ dễ dàng biết cách chữa mà không phải lo lắng vô ích.

Các loại ói: 

Ói trớ sữa/ói vì bé ăn quá nhiều: Việc này rất thường gặp ở 4-5 tháng đầu đời, nếu trớ sữa thì số lượng khá nhỏ, nhưng nếu ói thì như là vòi nước, số lượng lớn, có khi gần như ói hết tất cả thức ăn vừa ăn. Lý do ói vì cái van đóng mở giữa bao tử và ống dẫn thực vẫn còn rất non, nên bé thường ói sữa ra nếu bao tử quá đầy. Mẹ có thể khắc phục bằng cách cho em uống sữa ít lại. Không nên rung lắc, đè bụng, cho bé nằm sấp ngay sau khi ăn. Nếu bé hay khóc sau khi ói có lẽ bị acid (acid reflux) làm khó chịu cổ họng, nếu khóc quá nhiều, dỗ mọi cách khôgn nín, có thể đến bs để xin toa thuốc giúp bé cảm thấy dễ chịu hơn. Bé sẽ dần dần không bị ói sau 4, 5 tháng hoặc khi bắt đầu ăn dặm. Khi bé ói, không nên cho bé ăn “trả bữa” ngay, mà nên đợi ít nhất 30 phút, khi bao tử của bé đã hồi phục thì mới nên cho bé bú. Và không nên cho bú lượng nhiều, dồn dập.
– Ói vì ăn 1 loại thực phẩm mới nào đó. Khi ăn 1 vài loại thực phẩm mới, hoặc lần ăn dặm đầu tiên bé thường ói. Cách khắc phục đơn giản: ngưng loại thức ăn hoặc ngưng việc cho bé học ăn dặm trong 1 tuần-10 ngày, sau đó tập cho ăn lại. Nếu bé ói vì ăn thức ăn quá thô (không nhuyễn) thì mẹ nên làm thức ăn nhuyễn hơn.
Ói vì khóc quá nhiều, hoặc ói vì lần đầu tiên đi nhà trẻ khóc vì xa mẹ. Cách khắc phục đơn giản: chỉ cần vỗ về, dỗ nín cho bé bình tĩnh. :p
– Ói bệnh lý: ói không có lý do (ăn các thức ăn hoàn toàn bình thường hàng ngày.), đi kèm với việc bơ phờ, chán ăn, không cười nói như ngày thường. Cho ăn là ói.

Cách khắc phụ ói bệnh lý: 

Trong trường hợp ói bệnh lý, mẹ nên theo dõi tại nhà trong vòng 24-36 tiếng và làm các công việc sau:
– Ngưng hoàn toàn các loại thức ăn bé đang ăn, nếu bé bú, hoặc vừa ăn vừa bú thì cũng ngưng. Trong trường hợp này mẹ luôn luôn phải nhớ: BÉ THÀ KHÔNG ĂN GÌ CÒN HƠN LÀ ĂN THỨC ĂN CÓ HẠI CHO BAO TỬ.
– Tăng cường chất lỏng cho cơ thể bé, việc thiếu chất lỏng là vô cùng nguy hiểm, khi bé bị ói, bị tiêu chảy, cơ thể bị mất lượng chất lỏng rất lớn, nếu dẫn đến thiếu nước thì có thể nguy đến tính mạng. MẸ nên cho bé uống chất lỏng từ: nước, nước trà hoa cúc (camomile), nước từ rau củ (luộc cà rốt và khoai tây, lọc lấy nước, không cho ăn cái), các loại trên có thể pha với đường, tỷ lệ rất ít 150ml + 1/2 muỗng cà phê đường. ĐẶC BIỆT KHÔNG ĐƯỢC CHO BÉ UỐNG SỮA. Nước trái cây có thể làm tình hình tệ hơn. Tốt nhất là các loại chất lỏng kể trên.
– Sau khi bé ói, mẹ nên cho bé uống nước bằng muỗng, từng tý 1, không uống ực ực 1 lúc, dù biết rằng, sau khi ói, bé sẽ khát nước và muốn uống nước nhiều, nhưng nếu uống quá nhanh, số lượng lớn, bé sẽ tiếp tục ói.
– Thay vì cho bé ăn/bú theo bữa thì chỉ nên cho bé uống các loại chất lỏng kể trên.
Theo lý thuyết, bé sẽ ngưng ói trong vòng 24-36 tiếng.

Các trường hợp ói cần mang bé đến bác sỹ ngay: 

– Khi bé bị đau bụng dữ dội, bụng trương cứng, nếu mẹ dùng 4 ngón tay ấn vào thấy cứng, và bé khóc lên vì đau.
– MẸ kiểm tra tai bé bằng cách massage nhẹ nhàng cạnh tai (ngang với mũi), nếu bé khóc nghĩa là có thể bé bị viêm tai, gây ói.
– Có sốt cao trên 38 độ C
– Khi bé có dấu hiệu thiếu nước nghiêm trọng (giảm cân ngay lập tức từ khi ói, khóc khôgn có nước mắt, miệng, môi khô, da khô, mắc lác dần, thở khó khăn) PHẢI ĐI CẤP CỨU NGAY. 
– Khi bé ngủ li bì
– Khi bé ói ra máu (vài vệt đo  đỏ hoặc hoàn toàn máu, hoặc vệt màu nâu như cà phê.)
– Khi ói và tiêu chảy cùng 1 lúc
– Ói trên 24-36 giờ.

Sau khi bé có dấu hiệu khỏe dần thì sau 24h, có thể cho bé TẬP ĂN lại bằng cách sau: 
– Cho bé ăn liều lượng bằng 1/3 lượng thường ngày, ý là thức ăn loãng hơn 1/3 so với thường ngày.
*VD nếu bé bú liều lượng là 180ml + 6 muỗng cà phê sữa bột thì mẹ sẽ pha loãng 1/3, nghĩa là 180ml và 2 muỗng sữa bột.
Nếu bé ăn dặm thì cho bé ăn bột gạo cùng nước luộc rau củ, nước luộc cà rốt khoai tay lấy nước, pha với bột, liều lượng bột gạo là 5% lượng nước. VD: nếu nước là 200gr thì bột sẽ là 10gr. và ngày chia thành 3 bữa sữa và 1 dặm.
– Ngày hôm sau sẽ cho bé ăn lượng 1/2 lượng bình thường
*VD: nếu bú sẽ là 180ml + 3 muỗng sữa bột, Nếu bé ăn thì sẽ là lượng bột 200gr, và 20 gr bột gạo, ngày chia thành 2 dặm, 2 sữa.
– Ngày thứ 3 (ngày hôm sau): mọi thứ có thể trở về bình thường.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s